Er kominn tími til að þegja?

Umræðan um stöðu heimila og svigrúm banka hefur á síðustu dögum farið að snúast um fákunnáttu skuldara, lýðskrum stjórnmálamanna og misskilda stöðu fjármálafyrirtækja.

Þrátt fyrir að ég sé hvorki lögfræðingur né hagfræðingur veit ég að peningar vaxa ekki á trjánum og allar greiðslur í samfélaginu eru í raun tilfærsla á fé. Umræðan um skuldamál heimilanna þarf því ekki að snúast um vanþekkingu almennings á virkni hagkerfisins eða ósk skuldara um töfrabrögð og sjónhverfingar.

Þeir stjórnmálamenn sem við kusum til að stjórna landinu okkar ákváðu að setja neyðarlög til að bjarga bönkunum. neyðarlögin höfðu þær afleiðingar að mestur hluti skulda bankanna var skilinn eftir erlendis. Samt sem áður var heildarkostnaður ríkissjóðs af tæknilegu gjaldþroti Seðlabankans og endurreisn gömlu bankanna að minnsta kosti 371 milljarður króna.

Eftir hrun hefur verið hagrætt í bankakerfinu, laun hafa verið lækkuð og umsvif bankanna minnkað. Mat á getu bankanna til skuldaniðurfærslu á lánum heimilanna hefur ráðist af eiginfjárstöðu og hagnaði. Það er mikilvægt að hafa skýrar reglur um eigið fé banka því samfélagið þarf á virku bankakerfi að halda. Nú hefur komið fram að eiginfjárstaða bankanna er betri en lögbundið lágmark segir til um, hagnaður er talsverður,laun yfirstjórnenda hafa hækkað og starfsfólkið er aftur farið að fá greiddan 13. mánuðinn.

Bankarnir hafa náð sér vel á strik eftir þær aðgerðir sem ráðist hefur verið í er og í því ljósi þarf að skoða stöðu heimilanna. Síðla árs 2011 sýndi Lífskjararannsókn Hagstofu Íslands að 51% heimila ná varla endum saman og í Viðskiptablaðinu í febrúar 2012 kemur fram að 40% heimila glímir við neikvæða eiginfjárstöðu - það er tvöfalt meira en fyrir hrun.
Krafan um skuldaleiðréttingu er réttlát og eðlileg krafa. Okkur er það öllum ljóst að hrunið mun kosta öll heimili í landinu margar milljónir á næstu árum og áratugum, það er gjaldið sem við þurfum að borga fyrir góðærið.

Við verðtryggingarfíklarnir og millistéttaraularnir erum ekki að fara fram á að lánastofnanir eða ríkisjóður leysi okkur undan öllum skuldum í óskilgreindri framtíð. Krafan um skuldaleiðréttingu er einungis krafa um að rétt sé gefið í upphafi ferðar. Við erum að biðja um að horft verði á stöðuna og þær aðgerðir sem gripið hefur verið til. Að staðan sé metin á heiðarlegan hátt og því svarað hvort hún endurspegli það réttlæti sem við þurfum til að geta haldið áfram.