Tóti tölvukarl platar ríkisjóð

(Birtist á Smugunni september 2012)

Í kringum síðustu aldamót vann ég við bókhald og launavinnslu hjá litlu fyrirtæki. Hluti af starfinu var að hafa samskipti við tölvufyrirtæki sem þjónustaði forrit sem ég vann með.  Fyrirtækið hafði lítil  fjárráð og því var mikilvægur hluti af starfinu að minnka kostnað við tölvukerfið.

Í einbeittri viðleitni minni til að fá sem mest fyrir pening fyrirtækisins átti ég í ótal samtölum við sérfræðinga í tölvumálum sem í mörgum tilvikum virtust litið eða ekkert vita um þau kerfi sem þeir þjónustuðu. Starfsmannaveltan var þvílík að sjaldan var hægt að fá samband við sama aðilann tvisvar í röð og ef einhver sérfræðingurinn hafði náð þokkalegum tökum á kerfunum var hann færður úr þjónustu í  forritunardeild.  Reikningar fyrir þjónustuna voru mjög ógagnsæir, tímar pössuðu illa við þá þjónustu sem keypt var og kostnaður við liði sem ekki var óskað eftir var frekar regla en undantekning. Mjög erfitt var að fá sundurliðun reikninga og margir klukkutímar fóru í rökræður um viðgerðir eða uppfærslur sem staðfest var að hefðu átt sér stað - án sýnilegs árangurs. Sífellt komu fram nýjar hugmyndir um þjónustusamninga og viðbætur sem hverju fyrirtæki væru ómissandi. Einkenni þessarar nýsköpunar voru fyrst og fremst að greitt var meira fyrir óljósa aukaþjónustu sem þrautreyndir samningatæknimenn töluðu fólk í að samþykkja.  Hámarki náði ósvífnin í svokölluðum 2000 vanda sem reyndist vera samstilltur hugarburður tölvusérfræðinga á heimsvísu.

Tölvusnillingarnir virtust treysta á að viðmælendur þeirra væru illa að sér í tölvumálum og þyrðu ekki að spyrja spurningar að ótta við að opinbera fávisku sína.  Treyst var á að enginn hefði vit á að efast um reikningana eða leita leiða til að lækka þá. Fyrirtækin virtust fullkomlega treysta á ógagnsæi í allri starfsemi sinni þar sem reglan var að fá fastar greiðslur fyrir ekkert en aukagjald fyrir allt annað.

Smátt og smátt lærði ég réttu tökin á tölvusérfræðingunum, hvaða samninga yrði að afþakka,  hvernig hægt væri að lækka reikninga og hvaða vandamál væri mikilvægt að þjálfa sig í að leysa sjálfur. Mikilvægast af öllu var þó að efast um allan kostnað og allar tækniupplýsingar sem frá fyrirtækjunum komu.

Nú þegar ég hef fengið tækifæri til að kynna mér drög að skýrslu ríkisendurskoðunar  um innleiðinguna á fjárhags- og mannauðskerfis ríkisins eiga starfsmenn við tölvukerfi ríkisins samúð mína alla. Ennfremur hugsa ég með hlýhug til þeirra sem hafa fengið það ómögulega verkefni að halda utanum kostnað við innleiðingu og þjónustu við kerfin.

Við fórnarlömb tölvusnillinganna ættum að sækja um inngöngu í sjálfshjálparhóp þeirra sem urðu  fyrir barðinu á sama hópi snillinga nokkrum árum síðar (þá fjármálasnillinga) - eða hvað?