Ég skrifaði meistararitgerð á síðast ári um stjórnun í stjórnlausum (e. anarchic) stofnunum. Stjórnlausar stofnanir eru ekki stjórnlausar í þeirri merkingu að þær hafi enga stjórn heldur eru þær stjórnlausar vegna þess að stjórnendur og stefna stjórna stjórnar í raun ekki stofnunni heldur einhverjir allt aðrir.
Stjórnlausar stofnanir einkennist ekki af samstöðu og samfellu heldur af stöðugum átökum. Fólk með reynslu, getu og þekkingu er ekki nýtt á fullnægjandi hátt og fjármagn og aðrar bjargir eru illa nýttar. Hagsmunaaðilar hafa greiða leið að stofnunni til að þrýsta á eigin hagsmuni og þar sem þetta ástand er virkilega slæmt eru sérhagsmunir svo ríkjandi að hæfileikar og þekking eru beinlínis fyrirlitin.
Rök sem benda til þess að Íbúðalánasjóður hafi verið stjórnlaus stofnun:
1. Stofnunin.
Umgjörð stofnunarinnar er veik. Hún hefur ekki þau tæki til að halda sig við skilgreinda stefnu og eftirliti er ábótavant. Fagmennska ekki tryggð.
2. Stjórnun/stefnumótun.
Stjórnin sinnti ekki eftirliti og starfsfólk skorti þekkingu á fjármálastarfsemi. Skortur var á að stjórnendur gætu haldið uppi aga og góðum vinnubrögðum, gögn sem rekja átti ákvarðanir og ábyrgð var ekki haldið til haga og ekki voru geta eða tæki til staðar til að bregðast við vandanum þegar hann var ljós.
3. Umhverfið og ríkjandi hugmyndafræði stjórnar stofnunini.
Léleg stjórnun og veik stofnun leiddi til þess að greiður aðgangur var fyrir ytri hagsmunaaðila og pólitísk öfl til að reka sérhagsmuni.
Í stað fagmennsku og viðurkenndra vinnubragða var ÍBLS voru fyrir miklum áhrifum af pólitískri menningu þessa tíma, Eftirlit var í litlum metum og skilningsleysi ríkti á gildi eftirlits og mikilvægi trúverðugleika fjármálafyrirtækja.
Niðurstaða og næstu skref:
270 milljarðar eru gríðalegt högg fyrir ríkið. Það þarf að fara lengra með þetta mál- Alþingi þarf að fylgja þessu máli eftir. Það er mörgum spurningum ósvarað og það eru að mínu mati mikilvægustu spurningarnar. Hvers vegna fór sjóðurinn að lána fjármagn á lágum vöxtum til banka sem voru í samkeppni við sjóðinn? Hvers vegna var skipt yfir í skuldabréf? Hvers vegna voru ekki fullnægjandi tryggingar í lánum til fasteignafélaga, verktaka, lögaðila? Hvers vegna var hætt við uppgreiðslugjaldið við skuldabréfaskiptin? hvers vegna virkaði ekki áhættustýringin? Hvað var gert til að tryggja ásættanlega ávöxtun? Hvers vegna gekk það ekki?
Hvers vegna var tekin þessi geysilega áhætta? Sem landsmenn sitja nú uppi með næstum þrjár milljónir á hverja fjölskyldu í landinu.
Stjórnlausar stofnanir einkennist ekki af samstöðu og samfellu heldur af stöðugum átökum. Fólk með reynslu, getu og þekkingu er ekki nýtt á fullnægjandi hátt og fjármagn og aðrar bjargir eru illa nýttar. Hagsmunaaðilar hafa greiða leið að stofnunni til að þrýsta á eigin hagsmuni og þar sem þetta ástand er virkilega slæmt eru sérhagsmunir svo ríkjandi að hæfileikar og þekking eru beinlínis fyrirlitin.
Rök sem benda til þess að Íbúðalánasjóður hafi verið stjórnlaus stofnun:
1. Stofnunin.
Umgjörð stofnunarinnar er veik. Hún hefur ekki þau tæki til að halda sig við skilgreinda stefnu og eftirliti er ábótavant. Fagmennska ekki tryggð.
2. Stjórnun/stefnumótun.
Stjórnin sinnti ekki eftirliti og starfsfólk skorti þekkingu á fjármálastarfsemi. Skortur var á að stjórnendur gætu haldið uppi aga og góðum vinnubrögðum, gögn sem rekja átti ákvarðanir og ábyrgð var ekki haldið til haga og ekki voru geta eða tæki til staðar til að bregðast við vandanum þegar hann var ljós.
3. Umhverfið og ríkjandi hugmyndafræði stjórnar stofnunini.
Léleg stjórnun og veik stofnun leiddi til þess að greiður aðgangur var fyrir ytri hagsmunaaðila og pólitísk öfl til að reka sérhagsmuni.
Í stað fagmennsku og viðurkenndra vinnubragða var ÍBLS voru fyrir miklum áhrifum af pólitískri menningu þessa tíma, Eftirlit var í litlum metum og skilningsleysi ríkti á gildi eftirlits og mikilvægi trúverðugleika fjármálafyrirtækja.
Niðurstaða og næstu skref:
270 milljarðar eru gríðalegt högg fyrir ríkið. Það þarf að fara lengra með þetta mál- Alþingi þarf að fylgja þessu máli eftir. Það er mörgum spurningum ósvarað og það eru að mínu mati mikilvægustu spurningarnar. Hvers vegna fór sjóðurinn að lána fjármagn á lágum vöxtum til banka sem voru í samkeppni við sjóðinn? Hvers vegna var skipt yfir í skuldabréf? Hvers vegna voru ekki fullnægjandi tryggingar í lánum til fasteignafélaga, verktaka, lögaðila? Hvers vegna var hætt við uppgreiðslugjaldið við skuldabréfaskiptin? hvers vegna virkaði ekki áhættustýringin? Hvað var gert til að tryggja ásættanlega ávöxtun? Hvers vegna gekk það ekki?
Hvers vegna var tekin þessi geysilega áhætta? Sem landsmenn sitja nú uppi með næstum þrjár milljónir á hverja fjölskyldu í landinu.
No comments:
Post a Comment