Kerfislægur vandi skólakerfisins

Siðferði þjóða sést best í því hvernig þær búa að börnum sínum sagði þekktur fræðimaður eitt sinn. Sannleikurinn í þessum orðum eru mikilvæg, siðferði er ekki aðeins einstaklingsbundin aðgerð sem er framkvæmd án þess að nokkur geti séð þær. Sameiginlegar ákvarðanir okkar sem samfélags miðla líka siðferði, hvort sem það eru ákvarðanir sem styðja við hvalveiðar eða ekki, styðja stríðið í úkarínu eða ekki og taka við flóttamönnum eða ekki sýna þær ákveðna hugsun og siðferði sem er kjarni ákvarðanna.

Skólakerfið heldur utan um þroska íslenskra barna. Markmið þess er að börnum líði vel í skólanum, fái góða menntun og þroskist á þann hátt sem nýtist þeim best í framtíðinni. Þó markmiðin séu skýr eru þau ekki siðferði ákvarðanna, siðferði ákvarðanna felst í því hvort tensl eru á milli markmiða og framkvæmdar. Hvort stórar og miklar skýrslur og samþykktir ná að skjóta rótum í samfélagi manna. Þannig birtist siðferði þjóða.

Árið 2011 kom út ný námskrá á Íslandi þar sem öllum skólum á Íslandi var og er gert að hverfa frá kennaramiðuðu skólastarfi og taka upp nemendamiðað skólastarf, með áherslu á valdeflingu barna. Gert var ráð fyrir að skólastarfið tæki mið af barninu sjálfu og gæfi því rými til að stýra og íhuga eigið nám. Vandinn sem íslenskt skólakerfi stendur frammi fyrir, rúmum áratug eftir útkomu námskrárinnar, er að aukin valdefling barna hefur ekki skilað sér í aukinni persónulegri hæfni, sterkari sjálfsmynd og skýrari gagnrýnni hugsun barnanna. Þvert á móti benda rannsóknir til að kvíði barna sé að aukast, félagsfærni þeirra sé slakari og þunglyndi hjá börnum sé útbreiddara og greinist hjá sífellt yngri börnum.

Skólakerfið, sem leggur áherslu á sjónarhorn þeirra fullorðnu, nær ekki að endurspegla eða taka nægjanlegt tillit til sjónarhorna barna. Áhersla á sjónarhorn fullorðinna veldur því að sýn á barnið verður of tæknileg þannig að sérkenni barnæskunnar og einstakir hæfileikar sérhvers barns fá ekki að njóta sín. Í skólakerfi þar sem sjónarhorn barna eru ekki tekin alvarlega er hætta á að horft sé fram hjá upplifun barna á félagslegum og tilfinningalegum vanda og þar með ekki hægt að tryggja öryggi þeirra nægjanlega í skólasamfélaginu. Skólakerfið getur í þessari stöðu ekki túlkað þá uppeldislegu sýn á barnið sem mér finnst nauðsynlegt að koma á framfæri til að bæta íslenskt skólakerfi.

Markmið valdeflingar barna sem sett var í námskránni hefur ekki náð fram að ganga. Þrátt fyrir góð fyrirheit og skýra stefnu hefur siðferði þjóðarinnar ekki komið þeim framkvæmdum í gegn. Ennþá er íslenskt skólakerfi kennaramiðað og ennþá er valdefling barna stýrt með tæknilegri sýn fullorðinnna á börn í skólanum.

Vandinn er ekki sá að kennarar séu vont fólk sem ekki sinni starfi sínu. Vandinn er kerfislægur og veldur því að hve góður sem vilji og stefna íslenskra kennara er geta þeir ekki náð markmiðum námskrárinnar. Það þarf að horfa handan við nám og kennslu, skoða kerfið sem við vinnum innan og hafa hugrekki til að birta betra siðferði í því lífi sem við bjóðum börnum okkar eftir að dvöl þeirra í skólakerfingu líkur.