Íslenska námskráin sem gefin var út árið 2011 byggði meðal annars á barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna sem lögleiddur var á Íslandi 1992. Valdefling barna, persónuleg merkingarmótun, sköpunarkraftur, samfélagsleg ábyrgð og sterk persónuleg sýn eru allt nauðsynlegir þættir til að ala upp börn sem fullgilda þjóðfélagsþegna í lýðræðissamfélagi. Börn, sem verðandi fullgildir þjóðfélagsþegnar, þurfa samt sem áður alltaf á vernd og leiðsögn fullorðinna að halda til að þroskast á farsælan hátt og fá tækifæri til að nýta hæfileika sína til góðs.
Í barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna er kveðið á
um að réttindi allra barna eigi að vera tryggð án nokkurs konar mismununar. Það
á við mögulega mismunun vegna kynferðis og kynþáttar en einnig mismunun vegna
þess að barnið er þreytandi, leiðinlegt, fýlugjarnt, veiklynt, óhlýðið,
ofvirkt, dreymandi, áhugalaust, ósanngjarnt, frekt, þrjóskt eða það ber ekki
nægjanlega virðingu fyrir kennurum eða skólakerfinu. Réttindi eiga þannig ekki
aðeins við um ákveðna hópa heldur einnig persónuleg einkenni barns og lýtur að réttindum
þess til að birta sjálft sig á hvern þann hátt sem persónuleiki þess segir til
um.
Í barnasáttmálanum er barninu tryggður réttur
til að viðhalda því sem auðkennir barnið sem sérstakan einstakling. Sem dæmi um
slík auðkenni má nefna þjóðerni og menningu en líka persónulegar skoðanir
barns, hæfileika, áhugasvið, upplifun, táknkerfi og hátt barnsins til að lifa
lífinu. Ef barn er svipt einhverju eða öllu því sem auðkennir það sem
einstakling þarf aðildarríki að grípa inn í og bæta úr því sem fyrst.
Með þessari túlkun á barnasáttmála Sameinuðu
þjóðanna má segja að menntun barna á grunni fjölbreytileikans eigi að vera
tryggð og skólakerfinu gert að skapa rými fyrir hvern og einn reynsluheim, mæta
honum og aðstoða barnið við að þroska og þróa reynsluheim sinn.
Víða í samfélaginu á
fjölbreytileikinn undir högg að sækja. Margt bendir til að áhersla síðustu
áratuga á fjölbreytileika hafi knúið skólasamfélögin til að taka aftur upp
aðferðir atferlisstefnunnar, til að skapa þann samfélagslega stöðugleika sem
aðferðir hugsmíðahyggjunnar buðu ekki upp á. Í víðamikilli rannsókn, sem gerð
var á innleiðingu stefnunnar um skóla án aðgreiningar á Íslandi, kemur fram að
um helmingur foreldra barna í grunnskólum telja að þörfum barna þeirra sé ekki
mætt í skólanum. Foreldrar telja ástæðuna vera að kennarar hafi ekki bakgrunn
til að skipuleggja kennsluna á þann hátt að hún mæti þörfum allra. Sú afstaða
til íslenska skólakerfisins er ekki einungis frá foreldrum, því rúmlega
helmingur fagmenntaðra starfsmanna skóla er á sama máli.[1]
Flestir skólar hafa svarað kröfum
fjölbreytileikans á einn eða annan hátt. Á Íslandi er skóli fjölbreytileikans
grundvallarstefna í öllum skólum. Og með námskránni sem kom út 2011 er lögð
áhersla á að hvert og eitt barn hefur rétt á að birta sérstöðu sína með því að
hafa áhrif á eigið nám, skólaumhverfi sitt og skipulag námsins.
[1] Skýrsla starfhóps um mat á framkvæmd skóla án aðgreiningar á Íslandi
(2005). https://www.stjornarradid.is/media/menntamalaraduneyti-media/media/frettir2015/skyyrsla_starfshoops_um_mat_a_menntastefnu_loka.pdf
No comments:
Post a Comment