Í kjölfar kolsvartrar skýrslu um orkuveitu Reykjavíkur komu hugmyndir um endurbætur. Sú endurbót sem slegið var upp á mörgum fjölmiðlum var að nú yrðu engir stjórnmálamenn stjórn orkuveitunnar. Mátti á því skilja að stjórnmálamenn væru þeirrar tegundar að þau fyrirtæki sem þeir kæmu að yrðu óhjákvæmilega spillingu að bráð.
Nú getur verið að heppilegra sé að sérfræðinga eða almennir borgarar stjórni orkuveitunni og allt eins getur verið að það verði líklegra til árangurs. Samt sem áður kveikti umræðan um skýrsluna hjá mér gamalkunnugt stef um að lausnin á vanda Íslensku þjóðarinnar væri að fjarlægja ákvarðanir frá stjórnmálamönnum og koma þeim til einkaaðila eða sérfræðinga. Í starfi í pólitík á miklum umrótatímum hef ég oft heyrt kröfuna um að pólitíkusar séu ekki hér eða þar því það leiddi óhjákvæmilega upp á spillingu og stjórnleysi. Ég hef stundum reynt að ræða þetta viðhorf og liggur yfirleitt að baki sú hugmynd að pólitíkusar gangi fyrst og fremst sérhagsmuna og hafi yfirleitt ekki vit á því sem um er að ræða.
Ég hef líka unnið í nefndum og verkefnum þar sem sérfræðingar og fólk úr atvinnulífinu tekur ákvarðanir þar hefur mér ekki þótt sérhagsmunagæslan neitt minni. Flestir eru að ganga einhverra hagsmuna og þó sérfræðingarnir séu fljótari að koma sér inn í málin eru þeir líka leiknir að rökstyðja þá niðurstöðu sem hentar hagsmunum þeirra. Hættan er líka sú að of margir telja að þegar búið er að losa stjórnmálamenn frá ákvarðanatökum þurfi ekki að hafa eftirlit með verkinu. Launin er ekki að finna fólk með rétta merkimiða eða starfsheiti til að sitja í stjórnum. Allt fólk getur orðið spillingu að bráð og allir geta látið spilla sér með valdi eða peningum. Enginn maður er svo sérstakur að hann sé hafinn yfir vafa.
Stjórnmálamenn eiga að eyða miklum tíma í að útskýra ákvarðanir sínar og þeir eiga að geta skýrt samhengi milli stefnu og framkvæmdar á sannfærandi hátt. Stjórnmálamenn eiga í hverju tilviki að geta gefið trúverðugar skýringar á því hvernig ákvarðanir þeirra mótuðust fremur af almannahagsmunum en sérhagsmunum. Stjórnmálamenn eiga að svara sérstaklega fyrir þau verk þar sem þeir gæti átt hagsmuna að gæta og þau verk þarf að tortryggja.
Þannig þarf það að vera um alla menn sem fara með almannafé eða gæta almannahagsmuna á annan hátt. Þeir eiga á hverjum tíma að geta gefið trúverðugar útskýringar á ákvörðunum sínum og lagt fram gögn sem styðja mál þeirra. Það er ekki spurning um að traust - það er spurning um eðlilegt aðhald með störfum sem skiptir okkur öll máli að séu heiðarlega að hendi leyst.
No comments:
Post a Comment