Er Guð karl eða kona?

Almenn umræða á Íslandi hefur stundum verið illa ígrunduð og tilviljunarkennd. Það á vel við þegar umræða um guðfræði er skoðuð. Fyrir tutttugu árum snérist umræðan um hvort guð væri karl eða kona og nokkru síðar um hvort allir prestar væru barnanýðingar eða bara margir. Nú á allra síðustu árum hefur umræðan snúist um fjárhag þjóðkirkjunnar og hvort þeir sjóðir sem hún byggir rekstur sinn á séu illa fengnir eða ekki.

Flestir guðfræðingar starfa undir kennivaldi kirkjunnar og staða þeirra mótar málflutninginn. Kennarar í guðfræðideild hafa lítið blandað sér í almenna umræðu og óvígðir guðfræðingar t.d. í félagi guðfræðinga hafa varla tekið til máls. Þetta er miður því guðfræðin hefur margt til málanna að leggja m.a. í umhverfismálum, um samfélagsþróun og í siðferðismálum.

Guðfræði er ekki eign trúarhópa, kjarninn í guðfræði er samfélagsrýni og vilji til að bæta sitt nánasta umhverfi. Guðfræðin spyr um hugmyndafræði að baki breytni manna, stefnu þeirra og markmið. Tákn, sögur og textar guðfræðinnar eru ekki hlutir til að tilbiðja heldur tilraun til að koma því í orð sem ekki er hægt að orða.

Saga kirkjunnar er samofin valdakerfi þjóðríkjanna sem hefur gegnum tíðina einkennst af kúgun og yfirgangi. Ýmsar nýjar guðfræðistefnur hafa ráðist gegn hefðinni og helsta byltingin í guðfræði nútímans er niðurbrot á valdahugtakinu þannig að hafnað er öllum tilraunum til að nota trúarhugmyndir til að skapa forréttindi eða kúga. Að baki þeim hugmyndum byggir sá skilningur að ofbeldi og krafa um yfirráð geti aldrei byggst á raunverulegum  trúartilfinningum.