Deilt um "staðreyndir"

Í grein á Eyjunni í morgun fjallar Runólfur Ágústsson um mikilvægi þess að koma af stað fyrirhuguðu álveri í Helguvík. Í greininni segir Runólfur m.a. að það verði að vera forgangsatriði nýrrar ríkisstjórnar að greiða fyrir því framkvæmdinni verði lokið. Hann telur að með einbeittum vilja sé hægt að ljúka samningum um orkuöflun á 3 mánuðum og hefja framkvæmdir á fullu 3 mánuðum síðar.

Þetta er ágætis samantekt hjá Runólfi enda þekkir hann málið vel. Hann er ekki sá fyrsti til að sjá málið með þessum augum. Það vantar þó uppá að hann geri grein fyrir því hvað ríkið þarf að gera til að greiða fyrir orkuöflun og hvað það kostar (hann segir að aðeins skoti pólitískan vilja). Er verið að tala um að ríkið greiði niður orkusamninga við HS Orku og blandi sér þannig í samninga tveggja erlenda einkafyrirtækja. Hvað gæti slíkt kostað og er líklegt að sá gjörningur sleppi í gegnum nálarauga ESA.

Í kommentakerfi við umrædda frétt koma fram ýmis sjónarmið. Annars vegar að virkjanir á Íslandi séu hagkvæmar og áliðnaðurinn skili miklu fé í ríkissjóð og hins vegar að álverin séu byrði á skattgreiðendum og skili ekki nærri eins mikilu í þjóðarbúið og haldið sé fram.

Hér eru nokkur rök úr kommentakerfinu.

Virkjanir á Íslandi eru hagkvæmar og áliðnaðurinn leggur mun meira til ríkissjóðs en hann tekur úr honum

• Búið er að greiða 1/3 af þeim skuldum sem stofnað var til vegna Kárahnjúkavirkjunar.
• Aðrar virkjanir Landsvirkjunar en Kárahnjúkavirkjun mala gull og Landsvirkjun greiðir arð í ríkissjóð.
• Með tvöföldun núverandi virkjana á næstu 10-15 árum má búast við að Landsvirkjun skili 120 milljörðum til ríkissjóðs.
• Beint og óbeint framlag áliðnaðar til vergrar landsframleiðslu er 85 til 96 milljarðar króna að jafnaði árin 2008-10.
• Virðisauki sem myndast í starfsemi tengdri álframleiðslu er á bilinu 40-51 milljarðar króna.
• Árið 2012 námu tekjur af útflutningi áls 226 milljörðum króna.

Framleiðsla áls á Íslandi kostar skattgreiðendur mikið og orkuverð til stóriðju er niðurgreitt af skattgreiðendum

• Heimilin hafa ítrekað fengið hækkun gjaldskrár vegna arðsemisbrest orkuiðnaðarins.
• Til að framleiða ál á Íslandi þarf að flytja inn súrál fyrir um 63 milljarða króna sem eykur viðskiptahallann.
• Kostnaður sem fellur til vegna reksturs álveranna er um 100 milljarðar króna.
• Einungis 40 – 42% af heildarútflutningstekjum álvera verða eftir í landinu og af þeirri upphæð þarf að greiða erlendar skuldir orkufyrirtækja okkar.
• Álverin stinga undan hagnaði og eru m.a. með samningsbundnar undanþágur frá höftum.
• Virðisauki álvera á Íslandi er það slappasta sem þekkist í hinum vestræna heimi

Ég hef sjálf ekki verið mikill aðdáandi álvers í Helguvík en mér finnst þó lykilatriði að stjórnvöld eða fjölmiðlar leitist við að draga upp óháða heldarmynd af raunverulegri arðsemi álvera á Íslandi. Er það svo flókið mál?

Það gæti bjargað mörgum hatrömmum staðreyndadeilum í íslenskum kommentakerfum.