Lýðræðið í Helguvík

Í nokkur ár hafa margir haft áhuga á að koma upp álveri í Helguvík.  Á sömu stöðum hefur ekki verið eins mikill áhugi á vitrænni umræðu um málið. Í meira en fjögur ár hafa álverssinnar á Suðurnesjum lagt allt í sölurnar fyrir álverið – það hafa ekki aðeins verið lagðir milljarðar í verkefnið heldur hefur öll lýðræðisleg umræða verið lögð til hliðar.

Í sveitarstjórnarkosningum 2010 leiddi ég þann lista sem hlaut flest atkvæði kjósenda í Sveitarfélaginu Vogum. Ég var því sá bæjarfulltrúi sem hafði flest atkvæði á bak við sig. Eftir kosningarnar varð ég oddviti sveitarstjórnar og fulltrúi sveitarfélagsins í stjórn Sambands Sveitarfélaga á Suðurnesjum.

Í upphafi kjörtímabilsins var ljóst að ákveðin öfl á Suðurnesjum ætluðu ekki að láta upplýsta umræðu þvælast fyrir hugmyndinni um álver í Helguvík.

Rétt fyrir síðustu sveitarstjórnarkosningar sátu oddvitar allra sveitarfélaganna á Suðurnesjum fund þar sem fulltrúar Orkustofnunar lýstu efasemdum um að næg orka væri á Suðurnesjum fyrir álver í Helguvík. Þeir sem sátu fundinn héldu þó áfram að lýsa því yfir að næg orka væri fyrir álver í Helguvík. Það var ekki fyrr en forstjóri Hitaveitu Suðurnesja lýsti efasemdum sínum síðasta vor að örfáir spurðu sig gagnrýninna spurninga um orkuna.

Árið 2012 var skipaður á Suðurnesjum óformlegur hópur um álver í Helguvík. Ég var beðin að leggja hópnum lið  ásamt öðrum forsetum bæjarstjórna á svæðinu. Ég þáði boðið með þeim skilaboðum að þó ég ætlaði að vinna  með hópnum áskildi ég mér rétt til að halda uppi gagnrýninni umræðu og standa á samþykktri stefnu sveitarstjórnar Voga um  flutning raforku til álversins. Í kjölfarið var ég orðalaust sett úr úr hópnum.

Ég hef unnið af heilindum í stjórn Sambands sveitarfélaga á Suðurnesjum frá síðustu sveitarstjórnarkosningum, fyrst sem almennur stjórnarformaður og síðasta ár sem varaformaður. Á þessu ári fékk ég að heyra það oftar og oftar frá félögum mínum að ekki væri æskilegt að stjórnarmaður sem ekki væri fylgjandi álveri í Helguvík yrði næsti formaður Stjórnar sambands sveitarfélaga á Suðurnesjum. Sveitarfélagið Vogar átti samkvæmt samkomulagi sveitarfélaganna formennskuna næsta ár og því bjó ég mig undir að taka við formennskunni.

En það átti ekki að fá að gerast. Þó að enginn hefði nokkuð við störf mín að athuga sannmældust áhrifamenn á Suðurnesjum um að í formannsstarfið færi ég ekki. Ítrekað var þrýst á félaga mína í bæjarstjórn að setja mig úr stjórninni og stjórnarmenn úr stóriðjuflokkunum reyndu að leiða mér fyrir sjónir hve hættulegt það væri að manneskja með mína skoðun færi fyrir sambandi sveitarfélaga. Málin enduðu þannig að skipt var um stjórnarmann fyrir Sveitarfélagið Voga.

Ég á ekki í vandræðum með að vera undir með skoðanir mínar. En sú gengdarlausa skoðanakúgun sem viðhöfð hefur verið í kringum álverið í Helguvík á ekki að eiga sér stað í samfélagi sem kennir sig við lýðræði.

Allir sem spyrja spurninga um hvaðan orkan á að koma, hver sé umhverfiskostnaður við álverið, á hvaða verði á að selja raforkuna eða hvar eigi að fá allt það fólk sem vinna á í álverinu eru umhugsunarlaust stimplaðir skemdarverkamenn og mannhatarar. Rök þeirra eru þögguð niður og það er hlegið af fávisku þeirra.

Og svo ná álverssinnar auðvitað sínu fram – því bráðum verður orðið allt of seint að spyrja gagnrýninna spurninga.

Og þá verður spurt úr öllum hornum „Hvers vegna í ósköpunum komstu ekki fram með þessar efasemdir fyrr?“